Heel even mocht hij de merrie aaien en daarna liep het paard een paar passen verder. Weer maakte hij contact en weer liep het paard een paar passen verder. Dit gaat zo door tot hij in een hoek van het veld gaat staan. Het paard gaat voor hem staan. Hij beweegt even naar de achterkant van het paard maar staat dan stil. Het paard graast rustig. Na een poosje loopt het paard weg. Hij komt op me af en zegt: "dat gebeurt nu altijd, ik zit vast en ik doe niks.'' Ik vraag hem om nogmaals naar het paard te lopen en met zijn lichaam te vragen of het paard naar achteren wil stappen. Hij maakt zich langer en gaat voor het paard staan en zet een duidelijke stap naar voren. Het paard stapt naar achteren.
Ik moet nog vaak aan dit moment denken. Niet omdat het paard naar achteren stapte. Maar omdat het zo mooi liet zien wat er gebeurt als iemand zijn ruimte inneemt.
Veel mensen vinden het lastig om hun grenzen aan te geven en hun eigen ruimte in te nemen. We zijn bang om de ander te kwetsen of om niet aardig gevonden te worden. We willen de verbinding behouden, bijvoorbeeld met een kind wat na een intense dag op school, alle spanning op jou afreageert. Soms zijn we zo gericht op die verbinding dat we vergeten waar onze eigen ruimte is, of niet weten hoe die te behouden, zonder de verbinding te verliezen.
Wat ik heel veel zie in coachsessies is dat het hoofd wel zegt wat we willen, maar dat het lichaam iets anders vertelt. De coachee wil wel weg uit de ruimte achter het paard, maar dat straalt hij niet uit. Of een coachee vind dat het paard teveel in haar ruimte staat maar eigenlijk wil ze diep vanbinnen ook dat contact. Contact, verbinding, ruimte, grenzen. Het hangt allemaal samen en loopt door elkaar.
Ruimte in de kudde
Hier komen paarden zo mooi in beeld. Ik kan eindeloos naar de kudde kijken. In de kudde waar ik mee coach is absoluut een hierarchie. Er is een merrie die meestal de leiding neemt, een merrie die dat af en toe ook doet, een merrie die het allemaal prima vindt en aan de randen van de kudde graast, een merrie die echt onder in de hierarchie staat en als laatste eet en een jong ding wat van alles uitprobeert, ieders grenzen overschrijdt en af en toe met een flinke knauw op haar plek wordt gezet.
Wat mij daarin altijd opvalt, is dat leiderschap bij paarden niet zozeer gaat over rang of macht. Op het ene moment neemt het ene paard initiatief, op het andere moment een ander paard. Degene die op dat moment het duidelijkst is, krijgt vaak de kudde mee. Die hierarchie is niet in steen gebeiteld. Afhankelijk van de situatie neemt een ander het voortouw. Paarden hechten ook veel waarde aan ruimte. In een kudde is voortdurend een gesprek gaande over afstand, positie en richting. Niet agressief, maar wel duidelijk. Wie beweegt wie? Wie geeft richting? Wie wacht? Een paard test andere leden van de kudde - mens of paard - voortdurend: ben jij duidelijk? Sta jij stevig? Als jij twijfelt over je ruimte, neemt het paard die ruimte in. Niet om je te pesten, maar om de veiligheid te waarborgen. Iemand moet de leiding nemen. Zo kun je grenzen stellen ook zien. Als het bieden van veiligheid.
Non-verbale communicatie
Grenzen aangeven doe je dus niet alleen met woorden. Het gaat om je energie en je houding. Zeg je 'stop' maar straal je 'misschien' uit? Dan loopt het paard gewoon door. Pas als je van binnen 'stop' voelt, stopt het paard. En als jij van binnen voelt, 'kom we gaan,' dan komt het paard met je mee. Paarden vragen duidelijkheid.
In coaching oefenen we hiermee. Krijg je het paard mee? Het is magisch om te ervaren dat een paard van 600 kilo zonder halster meteen met je meeloopt, zonder dat je haar aanraakt. Niet door kracht te gebruiken, maar doordat lichaam, intentie en energie één boodschap uitzenden. Of houd je juist het paard uit je ruimte en hoe doe je dat? Die ervaring neem je mee naar huis, naar je werk en in je interactie met anderen. Als je hebt gevoelt wat er gebeurde dan is het makkelijker om het thuis of op je werk ook uit te proberen. Het mooie van de paarden is dat het ook veilig is om met ze te oefenen. Het maakt het paard niet uit of jij duidelijk bent of niet. Het reageert gewoon op wat je lichaam uitstraalt. Het loopt mee of niet. Het paard heeft geen oordeel. In de veilige omgeving van de kudde kun je dus op die manier oefenen met grenzen stellen
Zeker voor ouders kan dat ongelooflijk waardevol zijn. Kinderen voelen, net als paarden, vaak haarfijn aan wanneer woorden en lichaamstaal niet overeenkomen. Wanneer je "nee" zegt, maar eigenlijk twijfelt. Wanneer je rust probeert uit te stralen terwijl je van binnen gespannen bent. Co-reguleren vraagt daarom niet alleen aandacht voor het kind, maar ook voor jezelf.
Kun jij aanwezig blijven? Kun jij je eigen ruimte voelen? Kun jij duidelijk zijn zonder hard te worden? Dat zijn vragen die paarden ons steeds opnieuw stellen.
Oefening voor thuis
Dit kun je thuis al oefenen. Ga eens staan en voel je voeten op de grond. Breng je aandacht naar je ademhaling en adem een paar keer rustig naar je buik. Loop vervolgens een rondje. Niet sneller of langzamer dan normaal. Gewoon zoals je loopt. Observeer eens hoe je lichaam beweegt. Hoeveel ruimte neem je in? Kijk je naar de grond of vooruit? Voel je je stevig of maak je jezelf klein? Probeer maar eens te experimenteren met een andere houding terwijl jij 'nee' of 'straks' zegt.
